Przepuklina powstaje, gdy fragment tkanki lub narządu przemieszcza się przez osłabione miejsce w mięśniach albo powięzi. Najczęściej rozwija się w obrębie pachwiny, brzucha lub pępka. Jej najbardziej charakterystycznym objawem jest widoczne albo wyczuwalne uwypuklenie, jednak w początkowym stadium zmiana może być niewielka i nie powodować silnego bólu.
Jak wygląda przepuklina?
Przepuklina zazwyczaj przypomina miękki guzek pod skórą. Może pojawiać się w pachwinie, okolicy pępka, na brzuchu lub w miejscu blizny po wcześniejszej operacji.
Uwypuklenie często staje się bardziej widoczne podczas kaszlu, kichania, wysiłku fizycznego, podnoszenia ciężkich przedmiotów lub napinania mięśni brzucha. Może zmniejszać się albo znikać po położeniu się i odpoczynku.
Nie każda przepuklina boli. Brak dolegliwości bólowych nie oznacza jednak, że zmianę można zignorować.
Najczęstsze objawy przepukliny
Objawy przepukliny zależą od jej rodzaju, wielkości i lokalizacji. Do symptomów najczęściej zgłaszanych przez pacjentów należą:
- widoczny lub wyczuwalny guzek w pachwinie, pępku albo na brzuchu,
- ból, pieczenie lub uczucie ciągnięcia w miejscu uwypuklenia,
- uczucie ciężkości i rozpierania w pachwinie,
- nasilanie dolegliwości podczas kaszlu, schylania się, wysiłku lub długiego stania,
- zmniejszenie objawów podczas odpoczynku w pozycji leżącej.
W przypadku przepukliny pachwinowej u mężczyzn uwypuklenie może przemieszczać się w kierunku moszny. Przepuklina pępkowa powoduje natomiast charakterystyczny guzek w pępku lub bezpośrednio obok niego.
Czy przepuklina zawsze jest widoczna?
Nie. Mała lub głęboko położona przepuklina może nie powodować wyraźnego uwypuklenia. Pacjent odczuwa wtedy miejscowy dyskomfort, pieczenie, ucisk albo ból pojawiający się podczas wysiłku.
Rozpoznanie przepukliny opiera się przede wszystkim na badaniu chirurgicznym. Lekarz może poprosić pacjenta o przyjęcie pozycji stojącej, zakasłanie lub napięcie mięśni brzucha. Gdy wynik badania nie jest jednoznaczny, pomocne mogą być badania obrazowe – przede wszystkim USG, a w wybranych przypadkach tomografia komputerowa lub rezonans magnetyczny.
Kiedy przepuklina wymaga pilnej pomocy?
Nagły, silny ból w okolicy przepukliny może wskazywać na jej uwięźnięcie lub zadzierzgnięcie. Jest to stan wymagający natychmiastowej oceny lekarskiej.
Do objawów alarmowych należą twarde i bolesne uwypuklenie, którego nie można odprowadzić, szybkie powiększenie guzka, zaczerwienienie lub zmiana koloru skóry, nudności, wymioty, wzdęcie brzucha, gorączka oraz zatrzymanie gazów i stolca. Niedokrwienie uwięźniętego fragmentu jelita może doprowadzić do martwicy tkanek, dlatego nie należy czekać na samoistne ustąpienie dolegliwości.